Artikelen

Over de amorele marktkrachten

Geschreven door Ronald Jan

Tijdens de verhoren van de Commissie de Wit komt het falen van het kapitalisme in al zijn geuren en kleuren naar voren. Een treffend voorbeeld is het volgende: Fortis moest van Neelie Kroes (eurocommissaris van Concurrentie) onder tijdsdruk een onderdeel verkopen (bank HBU), waardoor Fortis er een veel lagere prijs voor kreeg, meer dan een miljard euro lager.

Let op, het gaat nu even om het werkingmechanisme (dat overigens helemaal niet ter discussie staat tijdens de verhoren): doordat een verkoper niet genoeg tijd heeft – en doordat potentiële kopers dat weten – maken deze potentiële kopers daar gebruik van door niet meer de ‘werkelijke’ prijs te bieden.

Als je bij dit marktmechanisme even stilstaat, dan is dat toch op z’n minst zeer discutabel? Graag een voorbeeld. Stel dat jouw dierbare vriend een goede en prachtige oldtimer heeft. Deze bijzondere auto is al jaren – mits in goede staat – E 15.000 waard. De sympathieke vriend is echter in zwaar weer beland en zijn bedrijfje staat op omvallen. Hij heeft dringend geld nodig en gaat daardoor een aantal dingen verkopen, waaronder de oldtimer.

De ongeschreven regel van ‘de markt’ cq. van de meeste marktspelers is als volgt: ‘je bent wel gek als je de normale prijs gaat betalen voor die oldtimer, want deze man is in problemen, heeft nog weinig tijd en staat dus zwak. Of nog beter: wacht tot hij omgevallen is, dan wordt de auto nog goedkoper van de hand gedaan’.

Raar natuurlijk, want die oldtimer is niet veranderd en is nog steeds evenveel waard. Ieder ander kan de auto goed verkopen, behalve de verkoper die er (financieel) zwak voorstaat. Als de kopers bloed ruiken, gaan ‘hersens’ blijkbaar anders denken en gelden er andere wetten.

In normaal Nederlands: er wordt misbruik gemaakt van de situatie! In andere situaties zou dit volstrekt immoreel en verwerpelijk zijn. Niet in de wereld van de vrije markt en van de business. Oneliners als ‘geen dief zijn van je eigen portemonnee’ zijn heilig. Logisch, want de portemonnee is het enige dat telt. Dus kom dan niet aan met ‘een dief van je geweten’. Niet interessant.

Want ga maar na, als jij ertoe in staat bent, dan zou je jouw vriend toch uit de brand helpen door hem de E15.000 te lenen/geven of in ieder geval deze waarde voor de auto te betalen? Sterker, je zou zeggen: als het weer goed met je gaat, kun je ‘m gewoon weer terugkopen voor dezelfde prijs (ook al is de marktprijs daarna omhoog gegaan!). Zo doen vrienden onder elkaar.

Maar … waarom zou je dat niet doen voor een wildvreemde? Er is toch eigenlijk geen verschil? Waarom gelden dan andere wetten? Waarom geldt in de wereld van de business een principe als ‘survival of the fittest’? Als je je even zwak toont, dan staan de hyena’s klaar om je met huid en haar op te eten. Had je maar niet zo zwak moeten zijn.

Wij leven toch niet in het dierenrijk? (En ook daar blijkt dit darwinistische survival-principe niet eens te gelden.) Wij zijn toch mensen, die beter zouden moeten weten? De mensheid is toch één familie? We zijn toch verbonden met elkaar. We zouden toch moeten streven naar een betere, gelijkwaardigere en rechtvaardigere wereld voor iedereen?

Blijkbaar niet, want de gang van zaken wordt aan de Commissie-de Wit medegedeeld zonder enig vertoon van schaam-rood op de kaken. De gewoonste zaak van de wereld. Zo zijn de regels van de markt, en zo moet het spel gespeeld worden. Ja, inderdaad, en dat spel heet, ‘ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken’.

 

 

 

Over de auteur

Ronald Jan

Ronald Jan Heijn is van jongs af aan bezig geweest met een ruimere manier van denken. Zijn leven ging door de moerasgebieden van de grote thema’s van deze maatschappij. Zijn hindernissen, dalen en tegenstrevers waren daarbij zijn beste leermeesters. Door zijn ervaringen in de samenleving aan de ene kant en als ‘student van de ruimere werkelijkheid’ aan de andere kant probeerde hij altijd bruggen te slaan. Ook de door hem gevolgde studies (jaren tachtig) van bedrijfskunde en later culturele antropologie hadden die onderliggende wens. Tevens deed hij vele spirituele cursussen en werkte hij bij een organisatie-adviesbureau gespecialiseerd in cultuurveranderingen. Ronald Jan komt uit de nationaal bekende kruideniersfamilie van Albert Heijn en hij was ooit tophockeyer in het Nederlands Elftal. In 1987 werd zijn vader ontvoerd en vermoord, de dader door hem vergeven. Om bij te dragen aan een betere wereld startte hij begin jaren negentig het holistische centrum Oibibio in Amsterdam. Na 8 jaar – Oibibio ging aan zijn eigen succes ten onder - en vele tegenslagen verder kwam hij in 2001 Harry Beckers tegen. Samen begonnen ze met lezingen - en maakten later twee documentaires - over een ruimere manier van denken. Zonder het te weten, werd Ronald Jan in die periode opgeleid tot een boodschapper van de Nieuwe Tijd. Bovenal mocht hij getuige zijn van het zware voorbereidingspad van de Wereldvernieuwer HB en uiteindelijk meewerken aan zijn naar voren treden.

Reageren