Artikelen

Overpeinzingen over 4 mei

Geschreven door Ronald Jan

Wie moeten we nu gedenken? Voor sommigen alleen de slachtoffers, voor anderen mogen ook de daders erbij.

Wie moeten we nu gedenken? Voor sommigen alleen de slachtoffers, voor anderen mogen ook de daders erbij. Getuige het prachtige – en geweigerde – 4 mei-gedicht van de 15-jarige Auke de Leeuw. En gedenken is goed, hoor je vaak zeggen, want ‘zoiets mag nooit meer gebeuren!’ En doen we daar dan ook iets mee of zijn het alleen maar woorden?

Inderdaad, ‘het nooit meer’-argument … is dat wel tot ons doorgedrongen? Misschien niet helemaal, want schoten wij geen Afghanen dood een paar jaar geleden, in een oorlog? Wij deden dit in een ‘vreemd’ land en zijn dus de bezetter. Tot onze slachtoffers behoren niet alleen soldaten, maar ook burgers. ‘Ja, maar dat is toch niet te vergelijken’ zullen sommigen tegenwerpen. Misschien wel, maar …. wij schieten toch mensen dood, in een wild-vreemd land? Het is maar hoe je het bekijkt. Net als wij destijds in WO II, hebben de Afghanen toch ook het recht zich te verdedigen? Bermbommen zijn gemene dingen, maar deed het Nederlandse verzet niet hetzelfde als het moest? Premier Balkenende noemde het destijds ‘een laffe daad’ toen zo’n bermbom een Nederlandse soldaat doodde. Maar in diezelfde redeneertrant kun je je toch ook afvragen: was het Nederlandse leger met zijn ‘zeer geavanceerde wapens en uitrusting’ niet laf bezig met het neerschieten van ‘inheemse soldaten op sandalen’?

En was het niet een van de andere lessen uit die tijd – en later vaak mooi verteld en in beeld gebracht in films – dat iets als ‘de vijand’ niet zo zwart/wit is. Natuurlijk, WOII was wel de strijd tussen het Kwade en Goede. Maar was elke Duitser het Kwaad? Vele Duitse soldaten waren ook maar jonge jongens of vaders met kinderen. Het bekende zwart-wit-denken ‘zij zijn slecht en wij zijn goed’ heeft toch allang plaats gemaakt voor een genuanceerder beeld? Een Duitse spion die de geallieerden hielp was voor ons een held, maar voor zijn eigen land een verrader, net zoals een huidige moslim-terrorist een held is voor zijn thuisland. Zo ook de verzetsheld, een held voor de Nederlanders, maar een terrorist voor de Duitsers.

Dus niet iedereen denkt hetzelfde over ‘herdenken’. Het is ook vergelijkbaar met een begrafenis of crematie. Als men denkt dat de dood het einde is en iets heel ergs, dan is het een totaal andere bijeenkomst, dan als men de dood als een voortgang van het leven ziet. Bij beide is er verdriet, maar vanuit een andere intentie en beleving. En bij de laatste is vooral ook de vreugde en dankbaarheid van het voortgaan van de ziel. Het leven houdt niet op. Onze voorouders leven verder na de dood en leven ook in ons voort en met ons mee. Zij zouden de eerste zijn om te zeggen ‘ga vooral verder, sta er niet te lang bij stil’. Maar tevens, velen van ons zijn gesneuveld in WO II en leven nu wéér. Misschien zijn we wel Duitser geweest. En … velen van ons komen uit andere oorlogen in andere tijden, zowel als agressor als slachtoffer. Hebben we niet allemaal een kans om het in het hier en nu anders en beter te doen?

Dus met welk doel zijn we nu aan het herdenken? Een persoon helpt zichzelf niet als hij één keer per jaar naar een graf gaat, daar helemaal stuk zit en vervolgens de rest van het jaar het verdringt. Dus wat zijn we collectief aan het doen op de vierde mei? Veel emotie komt namelijk voort uit onwetendheid. Want de achtergrond en de grotere oorzaak van de oorlog is voor velen nog een ‘black box’. Het lijkt erop dat zij nog steeds geen betekenis hebben kunnen geven aan de Tweede Oorlog in het algemeen, en aan het persoonlijk lijden in het bijzonder. In dat geval kan zo’n herdenking ieder keer weer als een ‘sluipmoordenaar’ toeslaan.

Maar is onze manier van herdenken ook niet een beetje merkwaardig als je naar de huidige situatie in de wereld kijkt? Er woedden nog steeds oorlogen en elke dag gaan er honderdduizenden (!) kinderen en volwassenen dood aan honger, armoede en geweld. Elke dag …. dus als we 1 dag verder zijn, dan zijn er al meer mensen overleden dan Nederlanders in de hele Tweede Wereldoorlog! En de meerderheid daarvan – voor zover je zoiets mag en kunt vergelijken– vaak onder veel erbarmelijkere omstandigheden. In Noord Korea zijn heden ten dage bijvoorbeeld nog steeds concentratiekampen. Wat doen we met de slachtoffers van vandaag?

Daarom zou je kunnen zeggen: laat onze liefdevolle gedachten uitgaan naar de slachtoffers én daders van 40-45 én naar die van vandaag uit de hele wereld. En laat ons verruimde inzicht ervoor zorgen dat het geweld en de oorlogen voorgoed gaan verdwijnen!

Ronald Jan Heijn

(Foto is van de Amerikaanse Militaire Begraafplaats in het Zuid-Limburgse Margraten)

Over de auteur

Ronald Jan

Ronald Jan Heijn is van jongs af aan bezig geweest met een ruimere manier van denken. Zijn leven ging door de moerasgebieden van de grote thema’s van deze maatschappij. Zijn hindernissen, dalen en tegenstrevers waren daarbij zijn beste leermeesters. Door zijn ervaringen in de samenleving aan de ene kant en als ‘student van de ruimere werkelijkheid’ aan de andere kant probeerde hij altijd bruggen te slaan. Ook de door hem gevolgde studies (jaren tachtig) van bedrijfskunde en later culturele antropologie hadden die onderliggende wens. Tevens deed hij vele spirituele cursussen en werkte hij bij een organisatie-adviesbureau gespecialiseerd in cultuurveranderingen. Ronald Jan komt uit de nationaal bekende kruideniersfamilie van Albert Heijn en hij was ooit tophockeyer in het Nederlands Elftal. In 1987 werd zijn vader ontvoerd en vermoord, de dader door hem vergeven. Om bij te dragen aan een betere wereld startte hij begin jaren negentig het holistische centrum Oibibio in Amsterdam. Na 8 jaar – Oibibio ging aan zijn eigen succes ten onder - en vele tegenslagen verder kwam hij in 2001 Harry Beckers tegen. Samen begonnen ze met lezingen - en maakten later twee documentaires - over een ruimere manier van denken. Zonder het te weten, werd Ronald Jan in die periode opgeleid tot een boodschapper van de Nieuwe Tijd. Bovenal mocht hij getuige zijn van het zware voorbereidingspad van de Wereldvernieuwer HB en uiteindelijk meewerken aan zijn naar voren treden.

Reageren